បណ្ណសារចំណាត់ក្រុម៖ ស្រាវជ្រាវ

កំណើតនៃព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនារាយណ៍

ដោយ ម.ត្រាណេ

visnu

ការគោរពបូជាព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនារាយណ៍បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីដើមសតវត្សទី១នៃគ.ស.។ តើព្រះអាទិទេពចម្បងនៃលទ្ធិត្រីម៌ូតិ មានប្រភពចេញពីណាមក?
ចំពោះប្រវត្តិរបស់ព្រះអាទិទេពអង្គនេះ លោកស្រី ហ្គី តូ បានពិពណ៌នាយ៉ាងក្បោះក្បាយក្នុងអត្ថបទមួយមានចំណងជើងថា “Khmer Sculpture and the Khmer Civilization” ដែលកន្លងមក ប្រែ និងរៀបរៀងឡើងវិញដោយលោក ធន់ ហ៊ីង។ ទិន្នន័យថ្មីនេះ ដែលបានមកពីការអានគម្ពីរ ឫគវេទ របស់ឥណ្ឌា បានឲ្យយើងដឹងថា ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរបុរាណព្រះអាទិទេពអង្គនេះមិនមែនជាព្រះអាទិទេពធំជាងគេបង្អស់នោះទេ ព្រោះថា ទ្រង់គឺ ៖
“ការសម្តែងចេញឲ្យមានរូបរាងនៃឋាមពលព្រះអាទិត្យ ពោលគឺព្រះអង្គមានកំណើតមកពីឋាមពលព្រះអាទិត្យ។ មានការពណ៌នាពីព្រះអង្គថា ទ្រង់ឈានតែបីជំហានវែងៗ កាត់តំបន់ទាំង៧ នៃលោកសន្និវាសនេះ ហើយព្រះអង្គទ្រង់គ្របដណ្តប់លើវត្ថុទាំងឡាយនឹងពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ។ ជំហានទាំងបីត្រូវគេវិភាគថា ជាការសម្តែងឲ្យឃើញជាពន្លឺបីយ៉ាង ដែលចែកចេញជាភ្លើង ផ្លេកបន្ទោរ និងព្រះអាទិត្យ ឬមួយវិញទៀត គឺជាទីសម្គាល់ទាំងបីនៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងវេលាថ្ងៃរះ វេលាថ្ងៃកំពុងចែងចាំងពន្លឺ និងវេលាថ្ងៃលិច។ មានពេលខ្លះ ព្រះអង្គត្រូវចូលរួមគ្នាជាមួយនឹងព្រះឥន្ទ្រ។ គេតែងហៅព្រះអង្គថាជា “អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សា ដែលមានជោគជ័យជារហូត”។ នេះគឺជាលក្ខណៈពិសេស ដែលបង្ហាញថា ព្រះអង្គមានមហាតេជានុភាពខាងថែរក្សា។ នៅក្នុងគម្ពីរមនុ គេឃើញមានការនិយាយទៅដល់ព្រះវិស្ណុដែរ ក៏ប៉ុន្តែ គេដូចជាពុំឃើញមានការចាត់ទុកព្រះអង្គថា ជាព្រះអាទិទេពដ៏ជាកំពូលដូចនៅក្នុងគម្ពីរឫគវេទនោះទេ។

ប្រភពនៃអក្សរសាស្ត្រខ្លះថ្លែងថា “ព្រះវិស្ណុគឺជាព្រះអាទិទេពថ្នាក់ទីពីរ ក្នុងចំណោមអាទិទេពធំៗទាំងបីព្រះអង្គ ជាតំណាងនៃសត្វគុណ គឺមេត្តាធម៌ និងសេចក្តីល្អ ឬអំពើល្អ ដែលបង្ហាញចេញមកជាអនុភាពនៃការថែរក្សា ការពារជាស្វយម្ភព (គឺការកើតមានឡើងដោយឯងៗ) និងជាវិញ្ញាណដែលតែងតែចូលជ្រួតជ្រាប សាយភាយគ្រប់ទីទាំងអស់។ គឺក្នុងន័យនេះ ដែលអ្នកធ្វើសក្ការៈចំពោះព្រះអង្គ គេតែងភ្ជាប់ព្រះអង្គទៅនឹងសារធាតុនៃទឹក ដែលសាយគ្រប់ទិសទីទាំងអស់ មុនពេលការកើតឡើងនៃលោកនេះឡើង”។ ពាក់ព័ន្ធនឹងន័យរបស់ពាក្យនារាយណ៍ យើងដឹងទៀតថា នៅក្នុងលក្ខណៈនេះ គេហៅព្រះអង្គថា “ព្រះនារាយណ៍” បានន័យថា “ដែលត្រាច់ចរលើទឹក” ហើយត្រូវគេតំណាងតួព្រះអង្គដោយរូបរាងជាមនុស្សដេកលក់ នៅលើពស់មួយ ឈ្មោះសេសៈ (ឬអាទិសេសះ) អណ្តែតនៅលើទឹក។ កាលណាលោកសន្និវាសត្រូវរលាយ ព្រះអង្គនឹងសន្មតយករូបភាពបែបនេះដែរ។ ជនទាំងឡាយ ដែលគោរពព្រះវិស្ណុ តែងតែទទួលស្គាល់ថា ព្រះអង្គគឺបុគ្គលដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ព្រោះគេជឿថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែកើតមកពីព្រះអង្គ។
មានប្រភពខ្លះនិយាយថា ព្រះអង្គជាព្រះប្រជាបតិ (អ្នកបង្កើត) និងជាព្រះអាទិទេពដ៏កំពូលតែមួយព្រះអង្គគត់។ ក្នុងន័យនេះ ព្រះអង្គត្រូវមានលក្ខខណ្ឌបី គឺទី១ លក្ខខណ្ឌជាព្រះព្រហ្មា ឬអ្នកបង្កើតលោកដ៏សកម្ម ដែលត្រូវតំណាងដោយការសន្មតថា ព្រះអង្គប្រសូតចេញមកពីផ្កាឈូក ដែលដុះលើផ្ចិតព្រះវិស្ណុ ក្នុងពេលដែលព្រះអង្គកំពុងសឹងលក់ ហើយអណ្តែតនៅលើទឹក។ ទី២ ព្រះវិស្ណុផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ គឺជាអ្នករក្សាការពារ ក្នុងរូបរាងជាអវតារ ដូចជាព្រះក្រឹស្ណា។ ទី៣ ព្រះសិវៈដែលមានព្រះនាមមួយទៀតថា ព្រះរុទ្រៈ គឺជាអ្នកមានអានុភាពខាងបំផ្លាញ ដែលតាមប្រភពខ្លះថា ប្រសូតចេញមកពីព្រះនលាដ (ថ្ងាស) របស់ព្រះព្រហ្ម។ អំពីការរក្សាការពារ និងការផ្តល់ឲ្យមានឡើងវិញ នូវអានុភាពរបស់ព្រះវិស្ណុនោះ មានករណីស្តែងចេញឲ្យឃើញនៅលើលោកយើងនេះ នូវរូបរាងនានា ដែលគេតែងហៅថាអវតារ។ នៅក្នុងអវតាររបស់អាទិទេពនោះ ត្រូវមានចំណែកណាមួយ ដែលប្រកបដោយខ្លឹមសារជាអាទិទេពចូលទៅ ជាតំណាងរូបមនុស្ស ឬជាអធិធម្មជាតិ ហើយមានអានុភាពផុតវិស័យនៃមនុស្សធម្មតា។” (Cf. ឆន់ ហ៊ីន, ព្រះវិស្ណុ, ប្រតិប័ត្រកម្ពុជសុរិយា, លេខ៤, ឆ្នាំ ២០០០)
ដូចនេះ ការដែលវិចិត្រករខ្មែរនាសម័យនគរភ្នំ និងចេនឡា ឬក៏សម័យអង្គរបានឆ្លាក់រូបរបស់ព្រះអាទិទេព លើក្បាច់ផ្តែរ ឬក៏នៅលើជើងសសរផ្អោប ពិតជាមានអត្ថន័យច្បាស់លាស់ក្រៃលែ និងបានទទួលនូវការវាយតម្លៃយ៉ាងខ្ពស់ពីមតិមហាជននាសម័យបុរាណ។ ព្រោះវាគឺជា ការសម្តែងនូវមហិទ្ធិឫទ្ធិបង្កើតលោករបស់ព្រះអាទិទេពអង្គនេះ៕

ប្រភពៈគេហទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ គ្មានដែនកំណត់

ព្រះជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧

ដោយ ម.ត្រាណេ

jayavarman 7
នៅក្នុងអារម្មណ៍មនុស្សខ្មែរគ្រប់រូប គ្មានអ្នកណាម្នាក់អាចបំភ្លេចបានឡើយនូវព្រះបរមនាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរមួយព្រះអង្គ ដែលលេចត្រដែតគួរឲ្យកោតស្ញប់ស្ញែង គឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ក្នុងសម័យកាលដ៏រុងរឿងបំផុតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ សតវត្សទី១២ (គ.ស ១១៦២-១២០១)។ ព្រះបរមនាម និងស្នាព្រះហស្ថរបស់ព្រះអង្គល្បីរន្ទឺមិនត្រឹមតែនៅក្នុងកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែធ្វើឲ្យរញ្ជួយខ្ទរខ្ទារដល់អ្នកប្រវត្តិវិទូល្បីៗនៅលើលោកថែមទៀត។

ព្រះជីវប្រវត្តិសង្ខេប
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទធរនិន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (១១៥០-១១៦០) ព្រះមាតាព្រះនាម ចុឌាមុនី ដែលជាព្រះរាជបុត្រីព្រះបាទហសិវរ្ម័នទី៣ ហើយព្រះអង្គត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយនិងព្រះបាទសុរិយាវរ្ម័នទី២។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយនិងព្រះនាងជ័យរាជទេវីជាព្រះអគ្គមហេសី ហើយមានព្រះព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមស្រិន្ទ្រវរ្ម័ន។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដើមឡើយឈ្មោះជ័យធន ប្រសូតប្រមាណឆ្នាំ ១១២៥ ហើយព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងគ.ស ១១៦២ ក្នុងចន្លោះសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ប្រទេសខ្មែរមានផ្ទៃនគរធំទូលាយខាងកើតទល់និងប្រទេសចាម ខាងត្បូងទល់និងសមុទ្រ ខាងលិចទល់និងភូមា ខាងជើងទល់និងប្រទេសចិន ពោលគឺប្រទេសយើងពុំទាន់បែកបាក់នៅឡើយ។ ភាពធំធេងនៃនគរខ្មែរ នាសម័យនោះ ពុំមែនជាលទ្ធផលនៃវាតទីនិយមទេ ព្រះអង្គគ្រាន់តែកាន់កាប់ដោយពង្រឹងតំបនន់នានា ដែលជាអតីតទឹកដីខ្មែរតែប៉ុណ្ណោះ។

ព្រះអង្គជាស្តេចសឹកមួយអង្គដ៏ខ្លាំងពូកែ និងមានព្រហ្មវិហារធម៌ដល់ប្រជានុរាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានចាត់ឲ្យបង្ក្រាបពួកបះបោរនៅក្នុងប្រទេស ដោយបង្រួបបង្រួមខេមរជនទាំងអស់ ដែលនៅក្រោមការត្រូតត្រារបស់ព្រះអង្គ អោយដើរផ្លូវតែមួយតាមដង្ហែព្រះអង្គ។ ក្រោយពីការបង្ក្រាបពួកបះបោរ និងបង្រួបបង្រួមជាតិបានហើយ ព្រះអង្គបានបញ្ជាឲ្យលើកទ័ពទៅវាយចម្ប៉ានៅវិជ័យ ក្នុងការវាយបកសងវិញ ដែលចាមបានវាយឈ្លានពានក្នុងរាជ្យរបស់បិតាព្រះអង្គ។
នៅពេលដែលព្រះអង្គកំពុងជាប់ដៃច្បាំងនៅប្រទេសចម្ប៉ានោះ បិតារបស់ព្រះអង្គក៏សុគតទៅ។ នៅឆ្នាំ ១១៦៥ ពេលដែលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ ត្រូវមន្ត្រីម្នាក់ធ្វើគុត នោះព្រះអង្គក៏ទ្រង់ត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះព្រះបាទទ័យវរ្ម័នទី២។ ប៉ុន្តែជាការឥតប្រយោជន៍ ព្រោះព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័នបានឡើងគ្រងរាជ្យផុតទៅហើយ។ ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រូវសម្ងំមួយរយៈសិន ដើម្បីរង់ចាំឱកាសល្អប្រហែល១២ឆ្នាំ គឺរហូតមកដល់ឆ្នាំ១១៧៧ ឆ្លៀតពេលដែលពួកចាមចូលមកលុកលុយ និងដុតបំផ្លាញរាជធានីអង្គរ ហើយបានធ្វើគុតព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន ពេលនោះរាជបល្ល័ង្គនៅទំនេរ ព្រះអង្គយល់ថា ជាឱកាសល្អមកដល់ហើយ ដើម្បីព្រះអង្គ ឡើងគ្រងរាជ្យ។ ប៉ុន្តែមុននឹងប្រកាសព្រះអង្គជា ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជា ព្រះអង្គត្រូវកំចាត់ទ័ពចាមឈ្លានពានឲ្យអស់ពីទឹកដីជាមុនសិន។ ដូចនេះហើយ ទើបព្រះអង្គចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ ដើម្បីស្រោចស្រង់ប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ ព្រះអង្គបានអំពាវនាវ និងប្រមូលខេមរជន ដើម្បីវាយទៅលើប្រទេសចាមវិញ។

ស្នាព្រះហស្ថរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧

ការកសាងអង្គរធំ ឬអង្គរទី៣ : ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរមួយព្រះអង្គ ដែលមានគុណបំណាច់មួយយ៉ាងធំចំពោះប្រទេសជាតិ ដោយបានធ្វើការរំដោះទឹកដីអោយផុតពីការត្រួតត្រារបស់បរទេស ក្រៅពីព្រះអង្គទ្រង់ជាស្តេចសឹកសង្គ្រាម ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ជាព្រះរាជាខ្មែរមួយអង្គដែលកសាងសមិទ្ធិផលច្រើនជាងគេបំផុត ជាពិសេសគឺអង្គរទី៣ ឬអង្គរធំ។ សិលាចារឹកមួយនៅសាយហ្វុង (ទល់មុខវៀងចាន់ ប្រទេសលាវ) ក៏បានបង្ហាញអោយឃើញថា ព្រះអង្គជាក្សត្រដែលបានផ្សព្វផ្សាយគុណធម៌ដល់ប្រជានុរាស្ត្រខ្លាំងណាស់ដែរ ដោយសារតែការខំប្រឹងប្រែង និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់ព្រះអង្គចំពោះសេចក្តីសុខទុក្ខរបស់ប្រជារាស្ត្រ ដោយព្រះអង្គយល់ឃើញថា “ទុក្ខសោករបស់រាស្ត្រ គឺជាការឈឺចាប់វេទនារបស់ព្រះអង្គ ហើយខ្លាំងជាងការឈឺចាប់របស់ព្រះអង្គទៅទៀត”។
នៅដើមសតវត្សទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ទឹកដីមានទំហំធំទូលាយជាងក្សត្រអង្គណាៗទាំងអស់។ ក្រោយពីព្រះនាងជ័យរាជទេវីសុគតទៅព្រះអង្គបានរៀបចំអភិសេកជាមួយព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ដែលជាបងបង្កើតរបស់ព្រះនាងជ័យរាជទេវី។ ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ជាក្សត្រីដែលសម្បូរដោយតំរិះវិជ្ជាការ ត្រូវបានតែងតាំងជាសាស្ត្រាចារ្យក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាមួយ។
កិច្ចការជាដំបូងដែលត្រូវបំពេញជាបន្ទាន់នៅដើមរជ្ជកាលរបស់ព្រអង្គ គ.ស ១១៨១ គឺការកសាងរាជធានីអង្គរធំ ដើម្បីជំនួសរាជធានីយសោធបុរៈ ដែលត្រូវបានពួកចាមដុតបំផ្លាញចោល។ ដើម្បីការពារទីក្រុងនេះ ព្រះអង្គបានកសាងកំផែងថ្មព័ទ្ធជុំវិញក្រុងដែលមានប្រវែង១២គ.ម។ នៅចំកណ្តាលរាជធានី ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទបាយ័ន ដើម្បីទុកគោរពដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា។
បាយ័នគឺជាប្រាសាទភ្នំ ដែលសាងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងប្រាង្គកណ្តាល មានតម្កល់ព្រះពុទ្ធបដិមាមួយ ព្រះអង្គដែលមានកំពស់ជិត ៩ម៉ែត្រ។ ត្រង់នេះសរឲ្យឃើញថា ព្រះអង្គមានទេពកោសល្យចេះសម្របសម្រួលអ្វីដែលជារបស់ចាស់ (ប្រាសាទភ្នំ) អោយទៅជារបស់ថ្មី (ពុទ្ធរាជ) ដើម្បីជាកម្លាំងចិត្តដល់ពួកព្រាហ្មណ៍ និងប្រជានុរាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ។
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាក្សត្រមួយអង្គដែលមានជំនឿមុតមាំលើព្រះពុទ្ធសាសនា (លោកេស្វរៈ) បន្តអំពីព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ។ គេពុំដឹងថា តើព្រះអង្គសុគតនៅឆ្នាំណាទេ ព្រះអង្គក៏បាត់បង់ដំណឹងពីអង្គរនៅរវាងឆ្នាំ ១២០២ និង១២០៨។ ក្រៅពីព្រះអង្គជាស្តេចសឹកដ៏ខ្លាំងពូកែនោះ ព្រះអង្គក៏ជាស្តេចដែលសាងប្រាសាទច្រើនជាងគេបំផុត និងជាក្សត្រដែលបានផ្សព្វផ្សាយគុណធម៌ដល់ប្រជានុរាស្ត្រ ដោយព្រះអង្គបានសាងនូវមន្ទីរពេទ្យព្យាបាលរោគជាច្រើនពាសពេញនគរ។
ក្នុងវិស័យសំណង់ ក្រៅពីការកសាងរាជធានី (អង្គរធំ) ឬ អង្គរទីបីនោះ ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទព្រះខ័ន នៅឆ្នាំ ១១៩១ សម្រាប់ជាទីរំឮកដល់ព្រះវរបិតា ប្រាសាទតាព្រហ្មនៅឆ្នាំ ១១៨៦ សម្រាប់តំកល់បរមរូបនៃព្រះវរមាតា និងរូបសម្តេចព្រះគ្រូនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ដើម្បីថ្វាយឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម ស្រិន្ទ្រកុមារ និងជនក្បត់រាហូ។

នៅតំបន់អង្គរ ព្រះអង្គបានសាងប្រាសាទបន្ទាយក្តី ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ប្រាសាទតាសោម ប្រាសាទក្រោលគោ ប្រាសាទបី ប្រាសាទនគរ ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទចោមព្រះ (នៅសុរិន្ទ្រ ស្រុកសៀម) ប្រាសាទសិង្គ (នៅកញ្ជនៈបុរី ស្រុកសៀម) ប្រាសាទកំផែងតូច (ស្រីស្លាកេត ស្រុកសៀម) ប្រាសាទនាងរាំ (នគររាជសីមា) ដែលជាមន្ទីរពេទ្យ។ ដើម្បីបុព្វហេតុផ្សះផ្សារជាតិ និងបង្រួបបង្រួមជាតិ ព្រះអង្គថែមទាំងជួសជុលឡើងវិញនូវប្រាសាទចាស់ៗ ដែលទ្រុឌទ្រោម ឬក៏បានសាងសង់នូវប្រាសាទថ្មី រចនាប័ថ្មបាយ័ននៅលើគ្រឹះនៃទេវស្ថានចាស់ៗ ដូចជានៅប្រាសាទគោ នៅខេត្តកំពង់ធំជាដើម ជាហេតុដែលនាំឲ្យយើងឃើញនៅមាត់ទ្វារនៃប្រាសាទគោនេះ ដែលបានសាងឡើងដោយព្រះហស្ថរបស់ព្រះអង្គ នូវវត្តមាននៃក្បាច់ផ្តែរ នាសតវត្សទី៧ ដែលជារចនាប័ថ្មសម្បូរណ៍ព្រៃគុក។ ប្រាសាទនីមួយៗមានវត្ថុប្រើប្រាស់ដ៏មានតម្លៃជាច្រើនដូចជា នៅប្រាសាទតាព្រហ្ម មានចានមាសមួយដែលមានទម្ងន់ជាងប្រាំរយគីឡូក្រាម ចានប្រាក់ចំនួន ៣៥គ្រាប់គជ់ចំនួន ៤០៦២០គ្រាប់ ត្បូងចំនួន ៤៥៤០គ្រាប់ ផ្តិលមាសរនាំងពីស្រុកចិនចំនួន ៨៧៦ ក្លស់ ៥២៣ និងគ្រែសូត្រចំនួន ៥១២។
ដើម្បីការពារ និងថែរក្សាប្រាសាទទាំងអស់នេះ ព្រះអង្គបានបង្កើតឲ្យមានភូមិចំណុះជាច្រើន និងចាត់ឲ្យមានរៀបចំកិច្ចការរដ្ឋបាល និងបុគ្គលិក ប្រចាំការជាច្រើននាក់ទៀតដូចជាមាន អធិការមានអ្នកចាំគាល់បំរើ និងមានស្រីរបាំផង។ ក្រៅពីការកសាងប្រាសាទ ព្រះអង្គបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះប្រជានុរាស្ត្រ ដោយបានសាងសាលាសំណាក់ ១២១ សម្រាប់អ្នកដំណើរ វត្តអារ៉ាមសម្រាប់ទុកទទួលនិស្សិត សាសនិកជនឲ្យចូលរៀនវិជ្ជាផ្សេងៗ។
ក្រៅពីនេះ ព្រះអង្គបានរៀបចំឲ្យមានក្រសួងសុខាភិបាលដោយបង្កើតអោយមានមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១០២ នៅពាសពេញនគរមានបុគ្គលិក មានគ្រូពេទ្យ បង្កើតឲ្យមានគ្រឿងបរិភោគ និងមានឱសថគ្រប់យ៉ាង មនុស្សគ្រប់វណ្ណៈ អាចចូលព្យាបាលបាននៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យដូចគ្នា។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ក្រសួងសុខាភិបាលរបស់ព្រះអង្គ បានចាយវាយស្រូវ អង្ករ អស់ ១១១៩២តោន ល្ងអស់ ២១២៤គ.ក្រ ក្រវ៉ាញ ១០៥គ.ក្រ ខ្លឹមច័ន្ទន៍ ៣៤០២គ.ក្រ ថ្នាំគ្រុន ៤០០០គ្រាប់ ថ្នាំឫសដូងបាត ១៩៦០ប្រអប់។

ក្រៅពីនេះ ឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ បានបើកឲ្យនូវវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ផ្សំឱសថ ដូចជាទឹកឃ្មុំ សាប៊ូ ទឹកដោះ ប្រេង ក្រមួនជាដើម ចំនួនបីលើកក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ក្រោយពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ សុគតទៅ សំណងប្រាសាទនានាត្រូវបានបញ្ឈប់ ប៉ុន្តែអានុភាពរបស់ខ្មែរ នៅតែរុងរឿងនៅឡើយ រហូតដល់ចុងសតវត្សទី១៣ មុនការបែកបាក់មហានគរខ្មែរដោយសារភ្លើងសង្គ្រាមវាតទីនិយម៕

ប្រភពៈ គេហទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ គ្មានដែនកំណត់

ប្រវត្តិ កវីម្ចាស់ស្ទឹងសង្កែគង្គ ប៊ុនឈឿន

ដោយគេហទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ គ្មានដែនកំណត់

Kung Buncheurn

កវីម្ចាស់ស្ទឹងសង្កែ គង្គ ប៊ុនឈឿន កើតនៅថ្ងៃ ១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៣៩ នៅភូមិចំការសំរោង ឃុំចំការសំរោង ស្រុក បាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង ។ ឪពុកឈ្មោះ គង្គ ឈិន(ស្រុកកំណើតនៅ ខេត្តតាកែវ) ម្តាយឈ្មោះ ម៉រ ភឹង(បាត់ដំបង) ។

លោកបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យតែងនិពន្ឋ ចាប់តាំងពីកំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៥ មក រហូតបានប្រលងជាប់លេខមួយ ជាលើកដំបូង នៅក្នុង ឱកាសមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍មួយ នៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ក្នុងស្នាដៃឈ្មោះ ” ស្នេហាលុះអវសាន”។

លោកជាអ្នសរសេរកាសែត អ្នកនិពន្ឋ ប្រលោមលោកពាក្យរាយ ប្រលោមលោកពាក្យកាព្យ កំណាព្យ ចម្រៀង សេណារីយ៉ូភាពយន្ត ជាអ្នកដឹកនាំសម្តែង ជាអ្នកនិពន្ឋបទភ្លេង ដ៏ល្បីឈ្មោះម្នាក់។ ក្រៅពីនេះ លោកក៏ជាអ្នកគូរ គំនូរអប់រំផងដែរ។

នៅឆ្នាំ ២០០០ លោកជាអ្នកនិពន្ឋជនជាតិខ្មែរ ទី ២ បន្ទាប់ពី ឯកឧត្តម ពេជ្រ ទុំក្រវិល ដែលបានទទួលជ័យលាភី ស្នាដៃតែងនិពន្ឋក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន ។

លោកត្រូវបាន អ្នកនិពន្ឋខ្មែរទាំងឡាយ ចាត់ទុកជា អ្នកនិពន្ឋដ៏ឆ្នើមម្នាក់របស់កម្ពុជា ដែលបានបន្សល់ទុក នូវស្នាដៃផ្នែកតែងនិពន្ឋ យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ មានប្រលោមលោក និង ចម្រៀងសម័យដើម ដែលមាន អធិរាជសំឡេងមាស ស៊ិន ស៊ីសាមុត អ៊ឹង ណារី រស់ សេរីសុទ្ឋា ប៉ែន រ៉ន និង អ្នកចម្រៀងល្បីៗ ជាច្រើនរូបទៀត បានបកស្រាយ ហើយស្នាដៃទាំងអស់នោះ នៅតែ ស្ថិតក្នងមនោសញ្ចេតនា អ្នកអាន និងអ្នកស្តាប់រហូតមកដល់សព្ឋថ្ងៃនេះ ។
សព្វថ្ងៃ កវី គង្គ ប៊ុនឈឿន បាននិរទេសខ្លួន និង កំពង់រស់នៅប្រទេសន័រវេស្ស

សង្ឃស័ព្ទៈពាក្យថា អាត្មា

By យន់ សុធា /Sothea Yon/พระสุเธีย สุวณฺณเถโร /


អាត្មា (ន) ស្មើនឹង អត្ដា (មកពីពាក្យថាអត្ដ) មានន័យថាខ្លួន ប្រើសម្រាប់ព្រះសង្ឃគឺស្មើនឹងពាក្យថា«ខ្ញុំ» ដោយភាសាខ្មែរចូលចិត្ដប្រើភ្ជាប់នាមនឹងសព្វនាម គឺ«ខ្លួនខ្ញុំ»។ មនុស្សទូទៅប្រើក្នុងនាមអត្ដទត្ថបុគ្គលគឺយករួចតែខ្លួន ដូចពាក្យថា «យកអត្មាមិនរួចផង ទៅជួយអ្នកម្ដេចកើត» ជួនកាលឧទានស័ព្ទ «អាត្មាអញអើយ ម្ដេចក៏កម្មម្លេះ !»។


អត្ដន័យ
១.«អត្មា» សំដៅលើការមានខ្លួនជាទីពឹង ដូចពាក្យថា«អត្ដាហិ អត្ដនោ នាថោ»។ ពឹងលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង ចំណេះចេះដឹង នឹងទង្វើគ្រប់ប្រភេទដើម្បីនឹងបានផលគាប់ប្រសើរ។
២. «អត្មា» ដោយមកពីពាក្យថា«អត្ដា» ខ្មែរចូលចិត្ដប្រើពាក្យថា«អញ» ដែលអាចមានន័យក្នុងពួកកិលេសមួយក្រុម គឺពួកមានៈ ស្មើនឹងភាសា បរទេសថា Ego ។ ព្រះសំដែងថាការប្រកាន់«អត្ដាថាខ្លួន»នេះ មានតែនាំមកនូវទុក្ខ ការបោះចោល ឬទម្លាក់ចោលនូវអត្ដា នាំមកនូវសុខ។

ដូច្នេះ តាមការសង្កេត ព្រះសង្ឃថ្នាក់ជាន់ខ្ពស់ និងអស់លោកអ្នកធំមួយចំនួន មិនចូលចិត្ដស្ដាប់ការចូលរួមមតិរបស់ផងគ្នាព្រោះត្រូវមានៈមកបិតបាំង«អញ»។ ព្រោះតែ«អញ» ទើបជាតិ សាសនាត្រូវប្រឈម មុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ គឺសេចក្ដីទុក្ខ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា យើងចាំបាច់រំលត់នូវពាក្យថា«អត្មា ,អញ» ដោយការ បណ្ដុះមេត្ដាធម៌នឹងគ្នា មិនយូរនឹងឆាប់ ប្រទេសយើងនឹងបានសុខសាន្ដ ដូចក្នុងន័យទី១ គឺមានខ្លួនជាទីពឹង។ ពឹងលើការចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងការបញ្ចេញនូវសមត្ថភាព ចំណេះចេះដឹងដោយគុណភាព និងគុណធម៌។

 

 

នវត្ដកម្មរតនៈបញ្ញាព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន

By យន់ សុធា /Sothea Yon/ พระสุเธีย สุวณฺณเถโร (ยนต์)

FB: https://www.facebook.com/sothea.yon

Download Awake Vol.I

Download Awake Vol. II

Download Awake Vol.III

ជាច្រើនសតវស្សមកហើយដែលព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានបានផ្សាយឥទ្ធិពលចូលមកក្នុងដែនដីនៃអាណាចក្រកម្ពុជា។ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់ជាន់ថ្នាក់បានសិក្សានិងបដិបត្ដិតាមយ៉ាងយកចិត្ដទុកដាក់ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា និងបរិសុទ្ធចិត្ដ ពេលនោះឯងដែលប្រទេសកម្ពុជាបាននូវសន្ដិភាព និងភាពឧត្ដមសម្បុណ៌ ដូចដែលព្រះរាជាគ្រប់ជំនាន់ចាប់តាំងពីសម័យហ្វូណន ចេនឡា និងមហាសម័យអង្គរបាន ប្រកាសថា«បតិបត្ដិតាមនិងគាំទ្រដោយរាជូបត្ថម្ភ​ទាំងកំលាំងកាយ​និង​សតិបញ្ញា»។​

បណ្ឌិត អ្នកប្រាជ្ញ និងជំនាញផ្នែកសាសនានិងសង្គមហាក់បីដូចមានសេចក្ដីរួមសាមគ្គីជាធ្លុង ផលិតនូវមហារតនសម្បតិដ៏អស្ចារ្យទុកអោយកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយបានសិក្សា បតិបត្ដិតាម មានប្រស្នា ដែលបន្សល់ទុករាប់ម៉ឺនជំពូក មិនត្រូវ​តែប៉ុណ្ណោះបាន​សាង​នូវមហាសតិ​បញ្ញា​យ៉ាង​ច្រើន​​​​ក្រាស់ក្រៃលើសលប់ដើម្បីជាចង្កៀង​បំភ្លឺនូវអន្ធការក្នុងសង្គមខ្មែរ ដូចជាករណី​ព្រះសង្ឃ​បាលោ​​ជាដើម។​

IMG_2720

នេះគ្រាន់តែជាសេចក្ដីក្រើនរំលឹកខ្លះ ៗ តែប៉ុណ្ណោះ ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន​បានផ្ដល់អោយ​សង្គមខ្មែរ ដែលខ្ញុំបានដាក់ចំណងជើង​ថា«នវត្ដកម្មរតនៈបញ្ញា​នៃព្រះពុទ្ធ​សាសានា​មហាយាន» តែគួរអោយសោកស្ដាយណាស់ដែលអនុជនជំនាក់ក្រោយហាក់បីដូច មានសេចក្ដីចេះដឹង និងយល់អំពីព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានតិចតូចណាស់ ចំណែកអ្នកប្រាជ្ញ និងជំនាញវិញសរសេរនូវអ្វីដែលមានហើយដែលបព្វជនបានបន្សល់ទុកយ៉ាងតិចតួច ។  អត្ថបទ គម្ពីរជាភាសាខ្មែរក៏មានតិចតូចណាស់ដែរ បើប្រៀបផ្ទឹមទៅនឹងសម័យហ្វូណននិងសម័យចេនឡា នោះវិញ។ បើមានបុគ្គលណាត្រូវការយល់ដឹងអោយបានច្រើននោះត្រូវសិក្សាភាសាបរទេសជា​ពិសេសគឺភាសាអង្គគ្លេសនេះតែម្ដង។ ដូចក្នុងករណីដែលខ្ញុំនឹងលើកយកមកបង្ហាញជូន ហើយក៏ចាត់ទុកជាសំណាងណាស់ដែលលោកបណ្ឌិតវីរៈ អលោកិតិស្ថេរៈ(https://www.facebook.com/vira.avalokita)បានរៀបរៀងចងក្រង នូវអត្ថបទ«Humanity Awake»​។អត្ថបទនេះបានកែប្រែនិងបង្រួមសេចក្ដីអោយខ្លឺដើម្បីងាយស្រួល ដល់ការសិក្សា ដោយលោកបណ្ឌិតបានបញ្ជូនអោយខ្ញុំតាមការស្នើសុំដើម្បីផ្សព្វផ្សាយតាមគេហ​ទំព័រទាំង ៗ មិនទាន់បាននឹងបោះពុទ្ធផង តែលោកមានសេចក្ដីមេត្ដាចំពោះខ្ញុំនឹងប្រជាជនកម្ពុជា ។ តាមពិតទៅខ្ញុំមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយលោកបណ្ឌិតរូបនេះតាំងតែបានចូលសិក្ខាសាលាជាមួយគ្នានៅប្រទេសថៃមក។​

ចំណែកឯអត្ថបទនេះវិញ លោកបណ្ឌិតបែងចែកជាបីភាគ ដោយភាគទី១ អោយសេចក្ដី​សំខាន់លើចំនុចរួមនៃព្រះធម៌របស់អ្នកប្រាជ្ញជប៉ុនឈ្មោះបូបូដៃសិក្នុងសតវស្សទី៩ និងស្ថាបនិកពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យសវាស្ដិវាដាន  មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះក្នុងភាគទីមួយនេះ ដែលបានផ្ដោតអារម្មណ៍លើជីវសាស្ដ្រ និងរូបសាស្ដ្រ​តាមទស្សនៈអរិសច្ចបួន រូមផ្សំនឹង​មហា​បារមី​តាផងដែរ។ ភាគទីពីរផ្ដោយអារម្មណ៍សំខាន់ទាក់ទងនឹងពុទ្ធិចិត្ដ។ ពុទ្ធិចិត្ដនេះ ក្នុងសង្គមខ្មែរ ស្ទើរតែពុំសូវបានលឺប៉ុន្មានទេ តែមានប្រជាប្រិយភាពសម្រាប់លទ្ធិ​មហាយាន និងអ្នកប្រាជ្ញ​មួយ​ចំនួន ពាក្យនេះចេញពីស្ថាបនឹកដំបូងឈ្មោះនាគរជុន ជាព្រះអហរន្ដ ជាសម្ដេច​ព្រះសង្ឃ​រាជ​ដំបូង​នៃ លទ្ធិមហាយាន បើមិនរាប់បញ្ចូលព្រះមហាកស្សបនិងអានន្ទផងនោះ។ ក្រៅពីនោះ គេអាចស្គាល់ពុទ្ធិចិត្ដដោយលក្ខណៈបរិសុទ្ធចិត្ដ (វិសុទ្ធិចិត្ដ) ឬសុញ្ញតាចិត្ដ ឬអាចហៅថា លទ្ធិសញ្ញតាក៏បានដែរ ។(ពាក្យថាសុញ្ញតាក្នុងទីនេះមានន័យថាមិនប្រកាន់យកដោយអំណាចនៃ​សីលវ័ទនិងទិដ្ឋិ តែថ្លាបរិសុទ្ធពុំមាននូវមន្ទិលនៃកិលេសដិតដាមនៅ)។​ក្នុងភាគទីពីរនេះ បានបង្ហាញផងដែរនូវពុទ្ធិចិត្ដ​ , សមាធិនិងប្រាជ្ញាបរិមីតាញាណសូត្រ ដែលផ្ដោត​អារម្មណ៍​លើព្រឹត្ដិ​កម្មចិត្ដវិទ្យា។ ចំនែកភាគទីបីវិញគ្រាន់តែនិយាយទាក់ទងនឹងទំនៀមទំលាប់បដិបត្ដិតែ​ប៉ុណ្ណោះ តែមានសេចក្ដីសំខាន់ណាស់ផងដែរ។​

ដូចដែលបានជម្រាបជូនខាងលើ អត្ថបទនេះពិតជានវត្ដកម្មរតនៈបញ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធសាស​នាមហាយានយ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយសង្ឃឹមថានឹងកើតប្រយោជន៍ចំពោះអស់លោកអ្នកអាន ក៏សូមអភ័យទោសទុកជាមុខបើជាមានវិបត្ដិដោយប្រការណាមួយដោយចេតនាចិត្ដឬអចេតនាក្ដីទាំងរូបខ្ញុំនឹងលោកបណ្ឌិតផងដែរ។

សូមទាញយកអត្ថបទខាងលើដោយមេត្រី។​

 

ចលនាថ្មីរបស់ព្រះសង្ឃនិងនយោបាយៈ មុននិងក្រោយពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៣

Neo- Movement of Buddhism and Politic: Before – Post National Election 2013.

ដោយភិក្ខុ យន់ សុធា (Sothea Yon) พระสุเธีย สุวณฺณเถโร

https://www.facebook.com/sothea.yon

ក្នុងរយះមុន ក្នុងខណៈពេល និងក្រោយពេលបោះឆ្នោតមក យើងបានសង្កេត​ឃើញនូវចលនានិងវប្បធម៌ថ្មីកើតឡើង ជាពិសេសគឺចលនារបស់ព្រះសង្ឃទាក់​ទងនិង​នយោ    បាយ។

មានសំនួរនឹងចំលើយជាច្រើនបានកើតឡើងពីបណ្ដាសង្គម ដោយសំនួរ​ចំលើយ​​​​​​ទាំង​នោះ ដោយសរុបទៅគឺមានតែពីរពាក្យតែប៉ុណ្ណោះ «គួរនឹងមិនគួរ»​។​ពាក្យទាំងពីរនេះ ទោះបីជាសម្រេចចិត្ដយកមួយណាក៏ដោយ ក៏គិតថា​ប្រហែល​ជាយឺតពេលទៅហើយ ព្រោះព្រះសង្ឃពេលនេះ​កំពុងដើរ​តួនាទី​សំខាន់ក្នុងនយោបាយ។

3F17C69B-D114-4188-B6B0-520896EB9782_w443_r1_cy2

១› ចលនាមុនពេលបោះឆ្នោត

ចលនាថ្មី(Neo-Movement) យើងបានឃើញជាក់ស្ដែងមួយពេលបោះឆ្នោត មានព្រះសង្ឃមួយចំនួនតូច (អាចធំ) បានចូលរួមដើរក្បួនដង្ហើគណៈបក្ស ដែលខ្លួនចូលចិត្ដ មួយចំនួនទោះបីមិនបានចូលរួម ប៉ុន្ដែគាំទ្រ និងបញ្ចេញ​យោបល់​ដោយ​ទាក់ទងគ្នាតាមបណ្ដាញហ្វេសប៊ុក ស្កាយ ទូរស័ព្ទ និងវិទ្យុ មួយចំនួន។ អ្វីគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើលនោះ គឺព្រះសង្ឃមួយ​ចំនួនបានសន្ទនាក្រុមក្នុង​ហ្វេស​ប៊ុកដោយលើកយកនូវគោលនយោបាយរបស់គណៈបក្សរបស់ខ្លួន ព្រមទាំង​ទាក​ទាញ​នូវមិត្ដភក្ដិអោយចូលរួមផងដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះសង្ឃដែល​មានសិស្សគណនិងមានអំណាចបានបង្កើតគណៈបក្សដោយខ្លួនឯង ដូចករណី គណៈបក្ស សញ្ជាតិខ្មែរ គឺមានព្រះសង្ឃមួយរូបជាប្រធានបក្ស។

ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដើម្បីចូលរួមសកម្មក្នុងក្បួរដង្ហែរប្រកាសរកសំលេងគាំទ្រនេះ ក្រៅពីរួមក្បួនដង្ហែរ បានប្រើវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និងហ្វេសប៊ុកទាញយកប្រជាប្រិយភាព ដូចករណី ប្រើសញ្ញាគណៈបក្ស លេខបួន គឺតំណែងអោយទិសទាំងបួន ឬ អរិសច្ចទាំងបួន ឬព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ចំណែកលេខ ប្រាំពីរ មិនដឹងថាចង់មានន័យដូចម្ដេច? ផ្ទុយទៅវិញ ចំណែកលេខប្រាំពីរ ព្រះសង្ឃខ្លះ ថា ជានិមិត្ដរូបនៃការត្រាស់ដឹង បានដល់ពោជ្ឃង្គទាំងប្រាំពីរ ចំពោះលេខបួនបានដល់ អបាយមុខ និងអគតិធម៌ទាំងបួន។ នេះជាចនលា​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​ខេត្ដសៀមរាប។

តើនេះជាចលនាថ្មីទេ ?  ចំលើយ ប្រហែលជាមែន ហើយក៏មិនមែន វាជាចលនា​មួយ​ស្ថិតនៅលើដានចាស់ ព្រោះចលនាបែបនេះធ្លាប់កើតមកយូរហើយ ៗ មាន​ព្រះសង្ឃមួយចំនួនតួចត្រូវបានលើកតំកើងថាជាកំពូលនៃមហាវីរជនផ្នែកចលនា។ បើវិភាគតាមទស្សនទាននានា យើងអាចហៅព្រះសង្ឃ​ក្នុងសម័យនោះ​ថា«ព្រះសង្ឃជាតិនិយម» ព្រោះចលនានោះគឺដើម្បីប្រទេសជាតិ តែក្រោយ​ពីរដ្ឋប្រហារសម្ដេចព្រះនរោត្ដម សីហនុ មក ចលនាមួយបានកើតឡើង ដែលគួរ​អោយកត់សំគាល់ នោះគឺចលនាបក្សនិយម។ ព្រះសង្ឃត្រូវបានក្រុមអ្នកនយោ​បាយទាញយកប្រជាប្រិយភាព ជាឧបករណ៍ ជាឈ្នាន់ផ្នែកនយោបាយ។ចលនាបែបនេះបានរីកសាយមកដល់សម័យក្រឡាប់ចក្រ សប្រែជាខ្មៅ «ខ្មែរក្រហម» ហើយកំពុងជះឥន្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងមកបច្ចុប្បន្ននេះ។

តើអាចហៅបានទេថាការចូលរួមដង្ហែរគណៈបក្សជាការដើមតាមគន្លងនៃព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់?

វប្បធម៌របស់ព្រះពុទ្ធសាសនាគឺការដើរធម្មយាត្រាដើម្បីប្រកាសនយោបាយសន្ដិភាព ដល់អស់មនុស្សបានយល់ដឹង នឹងនាំយកនូវគោលនយោបាយសន្ដិភាពនេះមកអនុវត្ដអោយកើត​ប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនឯងនិងសង្គម។​ ហើយម្យ៉ាងទៀតសោត វប្បធម៌នេះបានបង្ហាញផងដែរអំពីការ​ផ្សព្វផ្សាយសាសនា ឬអាចហៅបានថា«សាសនាផ្សារភ្ជាប់នឹងសង្គម»។

ផ្ទុយទៅវិញ ការដើរក្បួនដង្ហែរគណៈបក្ស ដើម្បីប្រកាសនិងបង្ហាញអំពី​គោលនយោបាយ ដើម្បីបានសំលេងការគាំទ្រអំពីសំណាក់ប្រជាជនតាមលក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យ។ តើព្រះសង្ឃចាំបាច់ចូលរួមទេ? រវាងធម៌វិន័យនិងសិទ្ធិជាជម្រើសសម្រាប់ព្រះ សង្ឃ និងអ្នកគាំទ្រព្រះសង្ឃអោយចូលរួម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយរាល់ការចូលរួម ព្រះសង្ឃ នឹងបាត់បង់នូវការសង្រួមឥន្ទ្រីយ៍ ហើយអកុសលមូលទាំងឡាយនឹងកើតមានឡើង មិនត្រឹមតែ​ប៉ុណ្ណោះអគតិបានកើតឡើងព្រម ៗ គ្នាផងដែរ។

នេះជាចំនុចមួយ ដែលមានចរន្ដញ័រ ហើយពិបាកនឹងរេរាំង ឬទប់ស្កាត់ ព្រោះគ្រប់ ចនលាតែងតែមានផលប៉ះទង្គិច គ្រាន់តែតិចនិងច្រើនប៉ុណ្ណោះ។ សំនួរសួរបន្ដទៀតថា​ តើព្រះសង្ឃគួរនៅស្ងៀមនឹងចលនាសង្គមនយោបាយទេ? យើងនឹងធ្វើការវិភាគនៅពេល​ក្រោយ​ចំពោះ​បញ្ហានេះ។

២.ចលនាក្នុងពេលបោះឆ្នោត

ក្នុងពេលបោះឆ្នោត តាមការសង្កេត និងការសន្ទនាបានឃើញថា ព្រះសង្ឃ មានសេចក្ដីសោមនស្សរីករាយក្នុងពេលចូលរួមបោះឆ្នោតនាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្ដដា ឆ្នាំ ២០១៣។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ស្រុកកំណើររបស់ខ្លួនដើម្បីប្រើសិទ្ធរបស់គេ តែមួយចំនួនខកចិត្ដមិនអាចប្រើសិទ្ធិរបស់គេព្រោះតែពុំមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត។​ ព្រះសង្ឃដែលខកចិត្ដពុំបានប្រើសិទ្ធក្នុងការបោះ​ឆ្នោត មានសេចក្ដីសោកស្ដាយ មិនត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បានរអ៊ូមិនពេញចិត្ដនឹងការរៀបចំរបស់គណៈកម្មការជាតិរៀបចំបោះឆ្នោត។ មួយចំនួន បានបង្ករអោយមានរឿងអាស្រូវកើតឡើងដូចករណីក្នុងសាលាបឋមសិក្សាស្ទឹងមានជ័យ ខ័ណ្ទមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។ ចំណែកព្រះសង្ឃក្នុងខេត្ដសៀមរាប និងបាត់ដំបង វិញ បាន​ត្រឹម​តែ​ខ្សិបខ្សៀវគ្នាថាត្រូវតែ«ប្ដូរ» នោះមានន័យថា គេបានផ្ដល់​សញ្ញា​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ចិត្ដ​រួម​គ្នា ហើយ​ជ្រើសរើសយកនូវគណៈបក្ស​ដែលខ្លួនពេញចិត្ដ។

ព្រះសង្ឃក្នុងខេត្ដសៀមរាប ហាក់ដូចជាមានសេចក្ដីចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង​ចំពោះហេតុការណ៍កើតឡើងក្នុងថ្ងៃបោះឆ្នោត ជាពិសេសចំនុចទាំងឡាយរួមមានៈ

១.ការបន្លំឈ្មោះបោះឆ្នោត

២.ជនបរទេសចូលមកបោះឆ្នោត

៣.បាត់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត

៤.ទឹកថ្នាំសម្រាប់ផ្ដិតម្រាមដៃអាចលាងបានក្នុងរយះពេលមិនដល់ប្រាំនាទី។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចលនាតាមវត្ដនីមួយ ៗ ហាក់ដូចជាស្ងាត់ ទៅវិញ ពុំមានព្រឹត្ដិកម្មអ្វីគួរអោយកត់សំគាល់ ក្រៅពីសង្ងំស្ដាប់សំលេង​ការ​ប្រកាស់​លទ្ធផល​បណ្ដោះ​អាសន្ន​តាមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍។

៣.ក្រោយពីបោះឆ្នោត

ការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយចំនួនត្រូវបានប្រកាសលទ្ធផលការបោះឆ្នោត តាមការកំណត់របសគណៈកម្មការជាតិរៀបចំបោះឆ្នោត។ ព្រះសង្ឃទាំងក្នុងខេត្ដសៀមរាប និងខេត្ដបាត់ ក៏ដូចជាព្រះសង្ឃទូទាំងប្រទេស​ ហាក់បីដូចជាមានភាពរសាំរសុះ ។ មួយចំនួនចូល​មើល​លទ្ធផល​និងការបញ្ចេញយោបល់​តាមបណ្ដាញហ្វេសប៊ុក មួយចំនួនទៀតប្រើទូ​រស័ព្ទ​សួរ​រក​គ្នា ខ្លះទៀត ចាំស្ដាប់ការប្រកាសតាមវិទ្យុអាស៊ីសេរី។

ព្រះសង្ឃក្នុងក្រុងសៀមរាប បានឈរមើលគណៈកម្មការ​រាប់សន្លឹកឆ្នោត​ដោយ​សេចក្ដី​ចាប់​អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុត មួយចំនួនបានបញ្ចេញសំលេងអប់អរ​នូវ​គណៈបក្ស​ដែល​ខ្លួន​បានពេញ​ចិត្ដទទួលនូវសំលេងពីប្រជាពលរដ្ឋ។

ក្រោយពីរាប់សន្លឹកឆ្នោត តាមពាក្យសំដីរបស់ព្រះសង្ឃមួយចំនួន បានដឹងថា គណ់ៈបក្សលេខប្រាំពីរទទួលសន្លឹកឆ្នោតច្រើន ហើយនឹងឈ្នះក្នុងអាណ័ត្ដិនេះ តែត្រូវខកចិត្ដ ព្រោះលទ្ធផលត្រូវផ្សាយជាបណ្ដោះអាសន្នពីសំណាក់ហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មន្ដ្រីជាន់ខ្ពស់មួយ រូបថាគណៈបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានទទួលសំលេង ៦៨ អាសនៈ ចំណែកសង្គ្រោះជាតិបានត្រឹម តែ ៥៥ អាសនៈ។

លទ្ធផលមិនជាផ្លូវការនេះ ធ្វើអោយចលនាព្រះសង្ឃបានកើតឡើងជាថ្មី នោះគឺព្រះសង្ឃមួយចំនួនត្រូវបានចេញទៅក្រៅវត្ដដើម្បីពិភាក្សាគ្នារាល់ជុំវិញការបោះឆ្នោត និងលទ្ធផលបោះឆ្នោត។មួយចំនួនបានបញ្ចេញយោបល់ទាក់ទងនឹងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចំរុះ ដោយបែងចែកតំណែងរដ្ឋមន្ដ្រី និងតំណែងផ្សេង ៗ ទៀត។ មួយចំនួនបានបញ្ចេញ យោបល់ ទាក់ទងនឹងការសរសេររបាយការណ៍ជួនថ្នាក់លើអោយដឹងអំពីវត្ដមានព្រះសង្ឃក្នុងការបោះ ឆ្នោត ចំណែកមួយចំនួនទៀត ត្រូវទទួលគំនាបអោយស្រង់ឈ្មោះព្រះសង្ឃដែលបោះឆ្នោតអោយ គណៈបក្សរបស់ខ្លួន និងគណៈបក្សផ្សេងទៀត។

ចំនុចត្រង់នេះ ធ្វើអោយព្រះសង្ឃមួយចំនួនបានព្យាករណ៍ទុកថា «តទៅអនាគត ការអនុញ្ញាតិអោយព្រះសង្ឃចូលរួមប្រើសិទ្ធបោះឆ្នោត នឹងមិនមាន» ព្រោះព្រះសង្ឃវ័យក្មេងមាន ជំរើសរបស់ខ្លួនហើយ។

៤.ព្រះសង្ឃគួរនឹងមិនគួរចូលរួមបោះឆ្នោត

1095073_429626430484364_1228828368_n

ចំនុចពីរមានទំងំរៀងខ្លួន ។ទស្សនទាននានាបានផ្ដល់យោបល់ថា«ព្រះសង្ឃគួរ» ព្រោះអាស្រ័យច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចែងថា«ប្រជាជនខ្មែរទាំងពីរភេទមានសិទ្ធិស្មើរគ្នា»។អ្នកខ្លះថា ព្រះសង្ឃក៍ជាមនុស្សដូចជាប្រជាជនទូទៅដែរ ត្រូវប្រើសិទ្ធរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជា​ប្រជាពល​រដ្ខ។អ្នកខ្លះថា ព្រះសង្ឃមិនគួរនឹងចូលរួមទេ គួរជាកណ្ដាល មិនប្រកាន់បក្សនិយម  គួរដើរតាម គោលនយោបាយ(ធម៌វិន័យ)របស់សាសនា។

ក្នុងចំនុចនេះ យើងអាចវាយតំលៃថា៖

១. ព្រះសង្ឃក្នុងនាមប្រជាពលរដ្ឋក្នុងប្រទេសត្រូវតែប្រើសិទ្ធរបស់ខ្លួន។

២. ព្រះសង្ឃត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់តាមធម៌វិន័យ គឺជាកណ្ដាល មិនលំអៀង បក្សនិយម ។

នេះជាបញ្ហាស្មុគស្មាញពីរក្នុងពេលតែមួយ ហើយត្រូវអោយសម្រេចចិត្ដកាន់យក​តែម្ខាង។

បញ្ហាបែបនេះ ពុំមែនទើបតែកើតឡើងទេ តាមពិតបានកើតឡើងហើយក្នុងសម័យ​ពុទ្ធកាល ដូចក្នុងករណីការវិវាទគ្នារវាងព្រះសង្ឃ ចលនារបស់ភិក្ខុទេវត្ដ និងការឈ្លោះ​គ្នារវាង​ព្រះញាតិ​របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់។​​

ចលនាទាំងនេះ សុទ្ធនាំមកនូវផលប៉ះទង្គិចយ៉ាងខ្លាំងដល់សង្គម និងសាសនា។ តែទីបំផុត ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់បានសម្រេចចិត្ដជ្រើសរើសផ្លូវកណ្ដាលក្នុងការដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំង​នេះ ដោយ​សន្ដិវិធីបំផុត។

គោលនយោបាយដោះស្រាយរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផ្អែកទៅលើចំនុច ៣ យ៉ាង គឺ

១ អោយសិទ្ធិស្មើរគ្នា មិនប្រកាន់បក្សពួក តែមានសេចក្ដីសុចរិត ស្មោះត្រង់ បង្ហាញ នូវឆន្ទះនិងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ចំនុចនេះ ហៅថា «សីល»។​

២. ត្រូវមានចិត្ដអំណត់អត់ធន់ មានភាពសុក្រិត ចិត្ដនឹងថ្កល់មិនលំអៀងព្រោះអគតិ ណាមួយ ចិត្ដឆ្ពោះទៅរកសេចក្ដីបរិសុទ្ធ ចំនុចនេះហៅថា«សមាធិ»។

៣. រាល់បញ្ហាកើតឡើង ត្រូវមានសុភវិនិច្ឆ័យ ,​ហេតុផលច្បាស់លាស់ ចំនុចនេះហៅថា «បញ្ញា»។

ម្យ៉ាងទៀត រាល់ការសម្រេចចិត្ដរបស់ព្រះអង្គ ឈរលើចំនុចសំខាន់ ៗ ដូចជា៖

១.ដើម្បីប្រយោជន៍សុខដល់សព្វសត្វទាំងបច្ចុប្បន្ននិងអនាគត

២.ដើម្បីប្រយោជន៍សុខដល់ព្រះញាតិ

៣.ទ្រង់បំពេញប្រយោជន៍តាមតួនាទីរបស់ព្រះអង្គ។

ការសម្រេចចិត្ដខាងលើ បើផ្អៀងទៅលើចំនុចណាមួយហើយនោះ ផលប៉ះទង្គិចនឹង​កើត​ឡើង​ជាមិនខាន ហើយចលនាផ្សេងនឹងកើតតាមមានដែរ។ ​

តើព្រះសង្ឃគួរមានជំរើសបែបណា គួរដើរតាមអណាចក្រ ឬពុទ្ធចក្រ?

ការសម្រេចចិត្ដរបស់ព្រះសង្ឃគួរឈរលើផ្លូវកណ្ដាល មិនប្រកាន់បក្សពួកនិយម ហើយ តួនាទីសំខាន់របស់ព្រះសង្ឃគឺផ្ដល់សតិនិងបញ្ញាដល់បរិស័ទ្ធរបស់ខ្លួនអោយស្គាល់អំពី​តំលៃ​ជីវិតរស់នៅ ដែលប្រាសចាកការប្រើអំពើហិង្សា ផ្សព្វផ្សាយនូវមេត្ដាធម៌​និង​សន្ដិភាព​អោយកើតមានក្នុងសង្គម។

ដូច្នេះ និមិត្ដរូបព្រះសង្ឃបានបញ្ជាក់អោយឃើញច្បាស់ហើយថា«ជាកណ្ដាល» «សាមគ្គី»«សតិនិងបញ្ញា» មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះក្នុងបារចនាជាតិថា«ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ»។

សាសនានៅចំនុចកណ្ដាលរវាង «ជាតិ» និង«សាសនា»។ ដូច្នេះ មិនចាំបាច់លើកយក​ហេតុផលផ្សេងមកអធិប្បាយ ព្រោះហេតុផលតែប៉ុណ្ណេះក៏គ្រប់គ្រាន់ណាស់ទៅហើយ។

សូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះព្រះសង្ឃច្រើនរូបដែលបានផ្ដល់ពត៌មាននិងសូមអភ័យទោសចំពោះការមិនអាចនឹងបញ្ចេញឈ្មោះបាន។​

An Analysis of the Khmer Novel “The Last Mission”

សិក្សាវិភាគវណ្ណកម្មខ្មែររឿងភារកិច្ចចុងក្រោយ

By Siriwan Prasobsuk.

The Result of this research can be summarized that ” The Last Mission” indicates the mission to be responsible to his family and country. The novel also shows Khmer ways of life,namely drama and music, food and ways to behave oneself in Khmer culture. A part of this novel,dealing with the Khmer Rouge period reflects the Khmer people ‘s hardships and instills in the readers a sense of gratitude towards the country readers who provide the Khmer people with the independence and genuine happiness.

Download ទាញយកអត្ថបទ

The Transformation of Amortissment at The Angle of Prasat in Khmer Arts to the Antefixe of Prang in Thai Arts

By Sorsak ChanwattanaKul

This Research aims to investigate the transformation of Amortissements at

the Angles in the beginning of Khmer Arts until the last period, and continuous

to Prang in Thai Arts. The Research is studies from the scholars books including

actual sites where no research has been done,and analyzed all documents.

The Study is divided into 6 chapters. Chi.1, the introduction provided background information and rational of the situation. Ch.2., gives an overview of Indian and Khmer Arts. Ch. 3, describes about the Amortissment at the angle in difference periods. Ch.4., discuss about amortissment at angle which transforms into Naga stand in the period of Bapuan ,Angkor Wat, Bayon. Ch.5., discusses about decoration of Antefixes found in Thai Arts. Ch.6., is the analysis ,and Ch.7 ., the conclusion the finding from this study.

The Research has found that

1. The Amortissment has first been transformed to Naga Stand in Bapuan period  of Khmer  Arts (at the end of 16 th. to 17 th. Buddhist Century).

2. There are 2 types of lotus shape at the top of the Prasat. The first type is like the fate latus shape at Prasat Pimai, the second type is like the thin lotus shape at Angkor Wat.

3. The Naga stand can be distinguished by the slim shpes of the Naga bodies which serves as a frame around the Naga’s head and always stand on a base.

4. The Antefixe in Thai Prang thin in order to match whith the height of the roof of the Prasat.

Download ទាញយកអត្ថបទ

Download ទាញយកអត្ថបទ

A Study of the Kāyagatāsati Sutta and Related Texts Concerning Buddhist Meditation Practice

Thesis Title : A Study of the Kāyagatāsati Sutta and
Related Texts Concerning Buddhist
Meditation Practice
Researcher : Meas Savoeun (Sumedho)
Degree : Master of Arts (Buddhist Studies)
Thesis Supervisory Committee: Assist. Prof. Dr. Phra Suthithammanuwat
Pali IX, M.A., Ph.D.
: Dr. Phra Srisitthimuni
Pali IX, M.A., Ph.D.
: Phra Rajasitthimuni
Pali IX, M.A.
Date of Graduation : 23/08/2010
Abstract
The present thesis is a case study with respect to an analytical
study based on the Kāyagatāsati Sutta of Majjhima Nikāya; in particular
to study the Kāyāgatāsati principles which are closely relevant to other
sources appearing mainly in the four Nikāyas of the Suttanta Piṭaka. This
thesis work has consisted of the following three objectives, namely: (i) To
analytically study the concepts of kāyagatāsati and related texts to other
sources in the Pali Canon, (ii) To study the development of
kāyānupassanā as an approach to the understanding of its reality, and (iii)
To analytically compare and contrast the two relative to samathavipassanā practices; and apply into the daily life practice so as to achieve
its ultimate goal.
The general concepts of kāyagatāsati related to other sources as
appearing in Buddhist texts, either in the Buddhist canonical texts or in
the other Buddhist texts, have been analyzed for a better understanding in
the way of systematic and academic writing. Through studying in detail,
this research work has broadly dealt with a large number of Buddhist
doctrines and Pali terms, particularly the Pali terms using in this research
work, which are rarely found in the Kāyagatāsati Sutta. Moreover,
through carrying on writing the related items, the relevant sources of the
certain Buddhist texts, both in the early-canonical texts and the postcanonical literature have been accordingly examined.iii
The discovered related data was studied from the discourse itself
and other related Buddhist texts as an approach to the clear understanding
of reality by means of the development of Buddhist meditations (i.e., the
tranquility and insight meditation) through the principles of kāyagatāsati
practice. On the other hand, significant data was found in this present
work to give a clear comprehension on the applicable aspects based on
the discourse and other related texts, particularly in the other two main
discourses of the Satipaṭṭhāna described in detail including the
contemplation of the physical body (kāyānupassanā) used also as a
synonymous term with kāyagatāsati. In order to make sure that my
exploration and research work of the Kāyagatāsati Sutta is generally
relevant to both theoretical aspects and practical techniques of Buddhist
meditations: this research work has found that the kāyagatāsati is
basically characterized as various aspects of Buddhist meditation
practices, such as the mindfulness of breathing, the bodily postures and
daily activities, the four elements of the body, the thirty-two parts of the
body, the repulsive nature of the body either internally or externally by
way of the nine charnel ground contemplations, etc.
The kāyagatāsati practice in a correct way may give rise to lots
of benefits, that which gained from a suitability of samatha-vipassanā
development into a daily life of practice. Thus, with the right
understanding of its practical technique, as a good result it will give rise
to a supreme fruitfulness and leading to the supreme sense of urgency, to
the supreme liberation, to the attainment of insight and vision, and to the
real happiness of life here and now. Therefore, this present thesis in
chapter V has drawn some suggestions as well for any additional
research, which will be a useful and beneficial for future research work

Download ទាញយកអត្ថបទ

A STUDY OF THERAVĀDA BUDDHISM IN VIETNAM

By
Mae Chee Huynh Kim La

Abstract
This thesis has the following three objectives:
(1) To study the history of Theravāda in Vietnam.
(2) To study the characteristics and practices of Theravāda in
Vietnam.
(3) To study the present status of Theravāda Buddhism in
Vietnam.
The result of the findings is as follows:
Firstly, passing through the historical periods of the land of
present day Vietnam, Theravāda Buddhism was practiced by the Khmer
in the Mekong Delta, which is recorded to have been integrating into the
homeland of Vietnam. Thereby, Theravāda Buddhism became to be
practiced in Vietnam. Besides this, Theravāda Buddhism appeared and
is followed by the Vietnamese people in other parts of Vietnam outside
the Mekong Delta area. The Vietnamese in those areas were interested
in Theravāda Buddhism as it was practiced for a long time in the history
of Cambodia. In addition, the development of Theravāda Buddhism was
greatly helped through contacts with Burma, Thailand and Sri Lanka. iii
As a result, the Vietnamese received knowledge of the Theravāda
tradition directly from these sources of the original Teaching of the
Buddha. It is interesting that the Theravāda followers in Vietnam
always aspire to study in those countries that follow the original
Theravāda tradition. They want to study Theravāda in countries were
the original Teaching is put into practice to truly understand the
Theravāda doctrine. Therefore, in chapter 2 this research makes us to
recognize clearly the history of development of Theravāda in Vietnam
during the different periods of Funan, Chenla and Vietnam.
Secondly, by analyzing the characteristics and practices of
Theravāda Buddhism in Vietnam: its common features and some
different characteristics due to the difference national culture of the
Khmer and the Vietnamese. We easily can recognize the similarities
between Theravāda Buddhism in Vietnam and Theravāda Buddhism in
the above mentioned five Theravāda countries. The specialty is the
same faithful traditions shared by Khmer Theravāda Buddhism in
Vietnam and Theravāda Buddhism in Theravāda countries. It is also
pointed out that there are differences between the earlier Vietnamese
and Khmer faith cultures. This is because the Vietnamese people are
influenced by the Mahayana culture. This makes the Vietnamese
Theravāda missioners to have new ways of Dhamma propagation
aiming to make the Vietnamese to understand the Theravāda doctrine.
They are not like the Khmer people following Theravāda Buddhism as a
national tradition. Due to these situations, the Vietnamese Theravāda
followers in Vietnam have basic knowledge of the difference between
Mahayana and Theravāda Buddhism. This is a good factor for
missionary work in Vietnam.
Thirdly, my study goes to examine the seven different fields of
the present status of Theravāda Buddhism in Vietnam. They are the
monks and temples, the Education, the Propagation, the Meditation
activities, the Relation between Khmer and Vietnamese Theravāda
Buddhism in Vietnam, the Relation between Theravāda Buddhism and
Mahāyāna Buddhism in Vietnam and the Problems and their solutions
for Theravāda Buddhism in Vietnam

Download ទាញយកអត្ថបទ

 

តាមដាន

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4,724 other followers